Verantwoordelijkheden rondom ongedierte

Ongedierte in huis

Wie is er verantwoordelijk voor overlast van ongedierte in en om het huis?

Deze vraag is vrij eenvoudig te beantwoorden wanneer u zelf de aanwezigheid ervan veroorzaakt heeft. Als u bijvoorbeeld uw afval niet goed afsluit of u besteedt geen aandacht aan bouwtechnische preventie, dan kunt u in principe de schuld niet bij een ander leggen.

Met name muizen in huis en ratten in de tuin roepen veel vragen op betreffende dit onderwerp.

Bekende voorbeelden

De verantwoordelijkheid rondom ongedierte in huis wordt al moeilijker te bepalen wanneer bijvoorbeeld uw buurman dagelijks brood naar buiten gooit en u ondervindt vervolgens de overlast die het veroorzaakt omdat uw huis nu eenmaal betere schuilplekken biedt en beter toegankelijk is voor het ongedierte wat op het voedsel van de buren af komt.

Nog moeilijker wordt het te bepalen wanneer er honderd meter verderop gebouwd wordt. Grote muizenpopulaties zijn hierdoor genoodzaakt een nieuwe leefomgeving te vinden. Ze vinden onderdak in diverse huizen en verplaatsen zich door de muren en het dakbeschot op zoek naar voedsel wat op verschillende plekken voorhanden is. Soms zijn gebouwen met dergelijke problemen ook nog eens een mix van huur- en koopwoningen. 

Ongediertebestrijding

Het inschakelen van de ongediertebestrijding is in veel gevallen noodzakelijk.

Maar wie is er verantwoordelijk voor de kosten die dit met zich meebrengt? Wie moet bijdragen aan een oplossing? En wat als deze weigert hieraan bij te dragen? Deze vragen zijn niet altijd eenvoudig te beantwoorden.

Ondanks het feit dat verantwoordelijkheden rondom ongedierte in de wet niet volledig afgebakend kunnen worden, hebben we toch de belangrijkste informatie die ondersteuning kan geven op het beantwoorden van deze vragen hieronder voor u uiteengezet.

Woningwet en Bouwverordening

In de 19e eeuw werden de woonomstandigheden door de bevolkingstoename steeds slechter en ongezonder. Mede daarom is in het jaar 1902 de woningwet in werking getreden. Daarin staat o.a. dat gemeenten verplicht zijn een bouwverordening op te stellen. Hierin staan voorschriften waaraan nieuwe bouwwerken en woningen zouden moeten voldoen evenals het gebruik ervan. Iedere gemeente heeft een eigen bouwverordening en kan worden gevonden op de website van de betreffende gemeente. Technische voorschriften waaraan bouwwerken moeten voldoen staan in het bouwbesluit. De nieuwste versie van het bouwbesluit is van 2012 en kan worden teruggevonden op de website van de rijksoverheid.

De voorschriften van het bouwbesluit hebben betrekking op veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid en energiezuinigheid. Op het gebied van ongedierte wordt alleen de bescherming tegen ratten en muizen besproken, maar de technische voorschriften hiervoor bieden geen garantie op de volledige ontoegankelijkheid voor deze diersoorten omdat andere voorschriften ten aanzien van de veiligheid en bruikbaarheid hiervoor een obstakel vormen. De woningwet, de bouwverordening en het bouwbesluit bieden in de meeste gevallen dus te weinig houvast voor de gemiddelde discussie rondom ongedierte. Overlast van ongedierte heeft daarnaast vaak verschillende oorzaken en ook de kosten voor een bestrijding zijn meestal dermate laag dat de noodzaak ontbreekt om van bovenaf richtlijnen te geven die de aanwezigheid van ongedierte in huis volledig uit kunnen sluiten.

Volksgezondheid

Ongedierte en volksgezondheid worden vaak in samenhang gebracht omdat sommige soorten ongedierte ziektedragers kunnen zijn waarmee we besmet kunnen worden. Omdat de overheid verantwoordelijk is voor de volksgezondheid zijn inwoners al snel geneigd deze voor de bestrijding van ongedierte verantwoordelijk te houden. Toch kan de overheid niet aansprakelijk gesteld worden voor een individueel probleem rondom ongedierte, tenzij kan worden aangetoond dat de overheid dit veroorzaakt heeft. Een individueel probleem vormt ook meestal niet direct een bedreiging voor de volksgezondheid. Als een ongedierteplaag zich echter dusdanig verspreid dat een hele buurt of wijk of zelfs het hele land geconfronteerd wordt met de risico’s op ziekten die een bepaald diersoort met zich meebrengt, denk aan bijvoorbeeld ratten (ziekte van Weil) of teken (ziekte van Lyme), pas dan kan worden gezegd dat het een bedreiging vormt voor de volksgezondheid. Wanneer ook de oorzaak niet duidelijk is, rest er alleen nog de overheid die verantwoordelijk kan worden gehouden voor het vinden van een oplossing.

In 2009 is er een rapport over volksgezondheid verschenen welke meer inzicht geeft in de gevaren van ongedierte in stedelijk gebied.

De Gemeente

Ondanks het feit dat de overheid meestal niet aangesproken kan worden op problemen rondom ongedierte, zijn er nog steeds gemeenten die wel degelijk aktie ondernemen wanneer er meldingen binnenkomen van individuele of kleinschalige aard die de eigen woning of enkele woningen betreft. Dit mag echter gezien worden als een service die de gemeente beschikbaar heeft, geen verantwoordelijkheid. Daarom worden door de gemeenten in deze gevallen bijna altijd kosten in rekening gebracht.

Ratten

De benadering van Bruine Ratten vormen bij sommige gemeenten een uitzondering. Ook hierbij behouden zij het recht u door te verwijzen naar een particulier bedrijf voor de bestrijding zodra het uw eigen terrein betreft. Echter, omdat bruine ratten bekend staan als mogelijke dragers van de ‘Ziekte van Weil’ en ze de reputatie hebben schade toe te kunnen brengen aan de volksgezondheid - denk aan de pestepidemie van vroeger- , ziet de gemeente het soms ook als het om privaat terrein gaat als zijn taak om de risico’s die bruine ratten met zich meebrengen actief beheersbaar te houden. Strikt genomen zijn zij alleen verantwoordelijk voor de openbare ruimte, maar soms wordt overlast door ratten op privaat terrein dus ook door hen aangepakt. Toch mag de gemeente van u als inwoner verwachten dat u er op uw eigen terrein alles aan doet om een verergering van een eventueel rattenprobleem te voorkomen. Wanneer u een dusdanige leefomgeving beschikbaar stelt voor ratten waardoor ze zich ongestoord voort kunnen planten, kan de gemeente hier niet zomaar op aangesproken worden. De gemeente kan u zelfs middels een aanschrijven verplichten om zelf maatregelen te treffen. Voorafgaand hieraan wordt meestal een schriftelijk oordeel door een deskundige opgevraagd. Zo kan bijvoorbeeld Meldpunt Ongedierte in opdracht van de gemeente inspecteren, onderzoeken, rapporteren en schriftelijke conclusies vaststellen inzake de omvang van het probleem, de mogelijke oorzaken, de gevolgen en de risico’s die dit met zich meebrengt.

Huurder en Verhuurder

Regelmatig ontvangen wij meldingen over geschillen tussen huurder en verhuurder door overlast van ongedierte. Ook hiervoor geldt dat de verantwoordelijkheden gezien de complexe problematiek wettelijk niet afgebakend kunnen worden.

Huurders en verhuurders tekenen een contract. Hierin staat in de meeste gevallen ook een paragraaf over ongedierte welke is afgeleid van het servicekostenbeleid van de huurcommissie. Het bestrijden en/of voorkomen van ongedierte valt onder de kleine herstellingen die voor rekening zijn van de huurder, tenzij anders staat omschreven in het contract.

Het meeste ongedierte kan door onze bestrijdingsdeskundige met een enkele ingreep opgelost worden waardoor de kosten dermate beperkt blijven dat de verhuurder hier niet direct bij betrokken hoeft te worden. Een dergelijke bestrijding van ongedierte wordt dan immers gezien als een 'klein herstel'.  

Daarnaast komt de plicht die de verhuurder heeft om een gebrek aan huurgenot te herstellen te vervallen wanneer de omstandigheid toe te rekenen is aan de huurder zelf. Bij ongedierte zoals bijvoorbeeld muizen in huis , vlooien , kakkerlakken of mieren in huis ligt de oorzaak veelal bij onvoldoende oplettendheid of onvoldoende hygiënische maatregelen, ook al is het gebouw of de woning toegankelijk voor het ongedierte.

We hebben net gezien dat de woningwet, de bouwverordening en het bouwbesluit geen voldoende bouwtechnische verplichtingen kunnen leggen op het realiseren van een geheel ontoegankelijke woon- of bedrijfsruimte voor ongedierte. Ook de bedreiging van de volksgezondheid kan niet als excuus gebruikt worden gezien de relatief kleine omvang van het probleem. De overheid kan dus ook niet aansprakelijk gesteld worden. De kosten zullen dus bijna altijd in rekening worden gebracht bij de huurder zelf.

Uitzonderingen

De verhuurder dient wel medewerking te bieden als aangetoond kan worden dat het ongedierte door andere huurders van de dezelfde verhuurder veroorzaakt wordt of wanneer blijkt dat het om een structureel probleem gaat die niet zomaar voor rekening van de huurder kan komen. Wanneer er bijvoorbeeld een rattenprobleem is vanwege een kapot riool of een probleem met bijvoorbeeld stofluizen door schimmelvorming in een ventilatieschacht, dan kan de verhuurder daarop aangesproken worden.

Overlast van muizen door de buren

Regelmatig worden wij betrokken bij een burenconflict welke gerelateerd is aan overlast van muizen of ratten. Verschillende soorten ongedierte kunnen zich makkelijk verspreiden tussen geschakelde woningen, maar muizen zorgen overduidelijk voor de meeste ergernis rondom deze problematiek. Zodanig dat wij hiervoor een aparte pagina hebben geschreven met informatie over hoe hiermee het beste omgegaan kan worden. 

Muizen bestrijden

Muizen staan met stip op één als het gaat om overlast en discussies die hieruit ontstaan. En ook al lijkt de oorzaak verder weg te liggen; De preventie, wering en bestrijding van muizen begint altijd bij u zelf.

Meer informatie hierover treft u aan in onze rubriek over muizen bestrijden